Theo báo cáo của Đơn vị phân tích kinh tế EIU thuộc tạp chí The Economist, Việt Nam đang nổi lên là quốc gia thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hấp dẫn nhất ở châu Á, vượt qua cả Trung Quốc và Ấn Độ. Việt Nam cũng dần trở thành công xưởng sản xuất giá rẻ mới trong chuỗi cung ứng khu vực châu Á.
Báo cáo này chỉ ra các nhân tố khiến Việt Nam vượt qua hai trung tâm sản xuất hàng đầu thế giới hiện nay: chính sách khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài xây dựng xưởng sản xuất các sản phẩm công nghệ cao, nguồn nhân công giá rẻ và việc tăng cường tham gia các hiệp định thương mại tự do.
Việt Nam thắng điểm so với Ấn Độ và Trung Quốc trong chính sách thu hút FDI. Ấn Độ vẫn đứng sau cả Trung Quốc và Việt Nam trong kiểm soát ngoại thương và hối đoái.
Thậm chí xét đến yếu tố thị trường lao động, điểm số của Việt Nam vẫn cao hơn Ấn Độ. Nói một cách đơn giản, thị trường lao động phải đáp ứng cả cung và cầu việc làm. Ấn Độ, với dân số 1,38 tỉ người, được tính điểm thấp hơn Việt Nam với dân số 97,34 triệu người.
Ấn Độ có chính sách thu hút FDI ít hấp dẫn một cách đáng ngạc nhiên trong số 14 quốc gia được nghiên cứu trong báo cáo của EIU. Ngoại trừ Indonesia và Bangladesh, các quốc gia khác đều hơn điểm Ấn Độ về thu hút FDI và thị trường lao động. Cả Ấn Độ và Indonesia đều đang thúc đẩy cải cách luật lao động và Bangladesh đang thương lượng gia nhập 17 hiệp định thương mại ưu đãi và tự do.
Pakistan xếp sau Ấn Độ về kiểm soát ngoại thương và hối đoái và chỉ có Bangladesh đứng sau Ấn Độ về cơ sở hạ tầng. Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí hàng đầu về cơ sở hạ tầng.
Trong khi đó, triển vọng thu hút FDI vẫn sáng sủa đối với Việt Nam. Việt Nam sẽ tiếp tục đưa ra các thỏa thuận hào phóng cho các doanh nghiệp quốc tế bằng các ưu đãi đầu tư.
Việc thiếu lao động chuyên môn cao có thể gây bất lợi nhưng mức lương của ngành sản xuất tay nghề thấp của Việt Nam sẽ có tính cạnh tranh mạnh. Báo cáo nhấn mạnh rằng “việc Việt Nam trở thành thành viên của các hiệp định thương mại tự do thể hiện điểm mạnh trong quan hệ thương mại, đó là giảm chi phí xuất khẩu”.
Môi trường thân thiện với nhà đầu tư
Ông Ruchir Sharma, chiến lược gia đầu tư vào thị trường mới nổi tại Morgan Stanley, cho biết FDI của Việt Nam đạt trung bình hơn 6% trong tổng GDP, đây là tỉ lệ cao nhất ở bất kỳ quốc gia mới nổi nào.
Ấn Độ phù hợp để trở thành công xưởng sản xuất hàng đầu mới trong khu vực sau khi các công ty bắt đầu tách khỏi Trung Quốc. Chính vì sau năm 2013 chi phí nhân công ở Trung Quốc tăng cao đã dẫn đến việc phân bổ nguồn vốn FDI giảm ở nước này và chuyển sang các quốc gia châu Á khác.
Báo cáo chứng minh rằng việc Việt Nam nổi lên như một trung tâm sản xuất thay thế cho Trung Quốc xảy ra trước khi bắt đầu cuộc chiến thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.
Điều có lợi cho Việt Nam là nhờ các chính sách luôn thích ứng theo nhu cầu thị trường. Cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thậm chí từng viết cho Diễn đàn Kinh tế Thế giới rằng chính những thay đổi mạnh mẽ trong môi trường đầu tư và kinh doanh khiến Việt Nam hấp dẫn FDI.
Ông cũng chỉ ra rằng sự ổn định chính trị - xã hội và cơ cấu dân số góp phần giành được niềm tin của các nhà đầu tư vào thị trường Việt Nam. Rất cần nhắc lại rằng ban đầu Việt Nam cho phép doanh nghiệp quốc doanh cạnh tranh với nhà đầu tư nước ngoài nhưng khi chứng kiến sức mạnh của doanh nghiệp nước ngoài, chính phủ đã ngay lập tức chuyển đổi chính sách.
Hiệp định thương mại tự do gần đây giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu mang lại lợi ích cho quốc gia khi EU dỡ bỏ 85% thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam vào năm 2020. Báo cáo cho biết các nhà sản xuất giày dép ở Hà Nội là người nhận thấy rõ những lợi ích lớn nhất của FTA.
Khoảng 40% hàng xuất khẩu sang EU trong lĩnh vực sản xuất giày dép trước đây phải đối mặt với mức thuế 30%, được gỡ bỏ hoàn toàn từ tháng 8/2020. Trong thời gian từ tháng 1 - 4/2020, các doanh nghiệp FDI đã đăng ký tại Việt Nam nguồn vốn trị giá trên 12 tỉ USD.
Ngay cả trong bối cảnh đại dịch, đến tháng 9/2020, cả nước đã thu hút được 21,20 tỉ USD, tương đương 81,1% so với cùng kỳ năm ngoái, theo báo cáo của Vietnam Briefing./.
