Nửa đầu năm 2026, nắng nóng xuất hiện trên diện rộng và có xu hướng cực đoan, khiến cho nhu cầu tiêu thụ điện của người dân tăng cao đột biến.
Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện truyền tải 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt hơn 138 tỷ kWh, tăng gần 11% so với cùng kỳ. Xu hướng truyền tải chủ yếu theo chiều từ miền Trung ra miền Bắc và từ miền Trung vào miền Nam.
Nhiệt điện than chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu huy động điện với 54,5%, tương đương 93 tỷ kWh, kế tiếp là thủy điện với hơn 36 tỷ kWh, tương đương 21%. Năng lượng tái tạo là 22 tỷ kWh, chiếm 12,9% (trong đó điện mặt trời đạt 14 tỷ kWh, điện gió đạt 6,6 tỷ kWh). Ngoài ra còn có tua bin khí và điện nhập khẩu với tỷ trọng lần lượt là 8% và 3,5%.
Nhóm nhiệt điện than, điện khí lãi đậm
Đối với nhóm nhiệt điện than, trên thị trường chứng khoán, có 3 nhà máy nhiệt điện than lớn, đều nằm ở khu vực phía Bắc là CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (Mã: HND), Nhiệt điện Quảng Ninh (Mã: QTP) và Nhiệt điện Phả Lại (Mã: PPC).
Giá điện trên thị trường cạnh tranh tăng mạnh cùng nhu cầu huy động ở mức cao đã tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp nhiệt điện ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong quý II/2026 cũng như 6 tháng đầu năm. Nhiều doanh nghiệp đã vượt kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau 1/2 chặng đường.
Trong đó, CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (Mã: HND) đang sở hữu 2 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất 4x300 MW, sản xuất 7,2 tỷ kWh điện mỗi năm.
Theo báo cáo tài chính quý II/2026 vừa công bố, lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần của Nhiệt điện Hải Phòng tăng 8% so với cùng kỳ, đạt gần 6.081 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 508 tỷ đồng, tăng 25%.
Với kết quả này, Nhiệt điện Hải Phòng đã thực hiện được 57% kế hoạch doanh thu và vượt tới 11% mục tiêu lợi nhuận cả năm chỉ sau một nửa chặng đường.
Doanh nghiệp giải trình kết quả kinh doanh cải thiện mạnh là nhờ giá bán điện tăng do giá than tăng cao, cùng với nhu cầu sử dụng điện trên cả nước vọt tăng trong kỳ nắng nóng.
Nhiệt điện Quảng Ninh (Mã: QTP) cũng có kết quả kinh doanh tích cực. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp điện than này ghi nhận 6.358 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 10% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 524 tỷ đồng, tăng 44%.
Với kết quả này, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 66% kế hoạch doanh thu, đồng thời vượt 63% kế hoạch lợi nhuận sau thuế chỉ sau 6 tháng đầu năm.
CTCP Nhiệt điện Phả Lại (Mã: PPC) ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc khi đạt 4.656 tỷ đồng doanh thu sau 6 tháng, tăng gần 34% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 166 tỷ đồng, gấp 2,8 lần nửa đầu năm 2025. Thành tích này có được nhờ vào tăng sản lượng bán điện tăng trưởng hai chữ số.
Trong năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu gần 8.056 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế hơn 402 tỷ đồng. Như vậy, sau nửa năm, Nhiệt điện Phả Lại đã thực hiện gần 58% kế hoạch doanh thu và khoảng 45% mục tiêu lợi nhuận.
Ở nhóm điện khí, sản lượng huy động điện cũng tăng trưởng mạnh 2 con số so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ đóng góp của 2 nhà máy mới Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 của Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (Mã: POW). Các nhà máy điện khí cũng tiếp tục được giao sản lượng hợp đồng (Qc) ở mức cao trong nửa đầu năm.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần của POW đạt 32.635 tỷ đồng, tăng khoảng 86%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 5.008 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân nhờ vào tốc độ tăng chi phí vốn thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng doanh thu. Khoản chênh lệch này dẫn tới lợi nhuận gộp tăng cao, biên lãi gộp cải thiện.
Nói cách khác, phần lớn mức tăng trưởng lợi nhuận của PV Power đến từ việc hiệu quả hoạt động sản xuất - kinh doanh được cải thiện, giá bán điện tăng cao, cùng với chi phí sản xuất giảm.
CTCP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (Mã: NT2) đạt doanh thu thuần 4.996 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ 6 tháng 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 583 tỷ đồng, tăng 61%.
Tuy nhiên, một điểm lưu ý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với NT2 tăng từ 10% lên 20% kể từ năm 2026 sau khi hết thời gian ưu đãi. Đây là yếu tố mang tính dài hạn và sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng của NT2 trong thời gian tới.
Nhìn chung, theo dự báo của Viện Nghiên cứu Quốc tế về Khí hậu và Xã hội (IRI), hiện tượng El Nino đang tiếp tục mạnh lên rõ rệt, với xác suất gần như tuyệt đối trong những tháng cuối năm 2026. Diễn biến này làm gia tăng rủi ro về điều kiện thủy văn kém thuận lợi, qua đó hỗ trợ nhu cầu huy động điện khí cũng như điện than. Do đó trong thời gian tới, nhóm nhiệt điện vẫn có thể "ăn nên làm ra".
Thủy điện chịu áp lực về tình hình thủy văn
Không giống các nhà máy nhiệt điện hay điện khí, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thủy điện phụ thuộc lớn vào điều kiện thủy văn tại từng lưu vực. Chỉ cần lượng nước về hồ thay đổi hoặc chế độ vận hành liên hồ điều chỉnh, sản lượng phát điện và lợi nhuận có thể biến động đáng kể.
Bên cạnh yếu tố thủy văn, thị trường phát điện cạnh tranh cũng ngày càng tác động mạnh đến kết quả kinh doanh.
Những doanh nghiệp có khả năng tối ưu thời điểm phát điện, tận dụng các giai đoạn giá điện trên thị trường tăng cao sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động.
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính quý II/2026, CTCP Thủy điện Đa Nhim - Hàm Thuận - Đa Mi (Mã: DNH) tiếp tục dẫn đầu nhóm doanh nghiệp thủy điện về quy mô lợi nhuận với 667 tỷ đồng, tăng hơn gấp rưỡi so với cùng kỳ.
Các doanh nghiệp thủy điện khác như CTCP Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (Mã: VSH), Thủy điện Hủa Na (Mã: HNA) cũng ghi nhận lợi nhuận nửa đầu năm tăng 2 chữ số.
Ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp thủy điện ghi nhận lợi nhuận đi xuống. Chẳng hạn Thủy điện Nước Trong (Mã: NTH) chỉ đạt 38 tỷ đồng, giảm 7%; Thủy điện Hương Sơn (Mã: GSM) đạt 49 tỷ đồng, giảm 8%; còn Sông Ba (SBA) đạt 64 tỷ đồng, giảm 15%.
Diễn biến kém tích cực hơn xuất hiện tại CTCP Đầu tư và phát triển điện Miền Bắc 2 (Mã: ND2) khi lợi nhuận trước thuế 6 tháng giảm 23%, còn 47 tỷ đồng. Sông Vàng Hydropower (Mã: SVH) giảm 21%, xuống 25 tỷ đồng.
Một số doanh nghiệp ghi nhận mức giảm sâu, như Thủy điện Buôn Đôn (Mã: BSA) chỉ đạt 22 tỷ đồng, giảm 60%, còn Đầu tư Điện lực 3 (Mã: PIC) giảm 65%, xuống còn 13 tỷ đồng.
Đáng chú ý, Thủy điện Bắc Hà (Mã: BHA) chuyển từ có lãi sang thua lỗ trong nửa đầu năm 2026 do sản lượng điện thương phẩm thấp hơn cùng kỳ.
Năng lượng tái tạo tiếp tục là "mỏ vàng" lợi nhuận
Hiện có ít doanh nghiệp trên sàn chứng khoán có ngành nghề kinh doanh tập trung hoàn toàn vào phát triển điện gió, điện mặt trời.
Một số doanh nghiệp đang mở rộng và phát triển thêm mảng năng lượng tái tạo và dần chuyển thành mảng đóng góp nguồn thu chính là Tập đoàn Hà Đô (Mã: HDG), Điện Gia Lai (Mã: GEG) hay Cơ điện lạnh (Mã: REE).
Với Tập đoàn Hà Đô, lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 1.170 tỷ đồng, giảm nhẹ 2% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 207 tỷ đồng, giảm 8%. Kết quả này chủ yếu đến từ việc giảm áp lực lỗ tỷ giá so với quý II/2025, thay vì tăng trưởng từ hoạt động phát điện.
Cụ thể, thuyết minh cho thấy doanh thu từ thủy điện, điện mặt trời và điện gió đóng góp doanh thu chính cho Hà Đô, với hơn 960 tỷ đồng doanh thu, giảm 8% so với cùng kỳ. Trong khi mảng cho thuê bất động sản đem về 179 tỷ đồng.
Trừ đi giá vốn nên mảng năng lượng của Hà Đô vẫn ghi nhận khoản lợi nhuận gộp hơn 650 tỷ đồng, tương ứng biên lãi gộp trên 33%.
Đối với Cơ Điện Lạnh (Mã: REE) – tập đoàn phát triển mạnh về cả thủy điện, điện gió, điện mặt trời và cả nhiệt điện báo cáo mảng năng lượng mang về 2.660 tỷ đồng doanh thu và 695 tỷ đồng lợi nhuận sau 6 tháng đầu năm, tăng lần lượt 10% và 7%.
Theo giải trình của doanh nghiệp, dù sản lượng thủy điện đi lùi do yếu tố thủy văn bất lợi, giá thị trường điện bình quân tăng 30% đã bù đắp cho sự sụt giảm này. Sản lượng huy động của nhiệt điện cũng tăng 28% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Điện Gia Lai (Mã: GEG) đạt doanh thu thuần gần 1.348 tỷ đồng, giảm 22% so với cùng kỳ năm trước.
Mức giảm chủ yếu xuất phát từ yếu tố so sánh khi cùng kỳ năm 2025 doanh nghiệp ghi nhận khoản doanh thu hồi tố từ Nhà máy Điện gió Tân Phú Đông 1. Nếu loại trừ khoản thu nhập này, doanh thu từ hoạt động phát điện cốt lõi của GEG cơ bản được duy trì ổn định.
Trong đó, điện gió tiếp tục là lĩnh vực đóng góp lớn nhất vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Sản lượng điện gió đạt 322 triệu kWh, chiếm 52% Tổng sản lượng điện thương phẩm mang về gần 678 tỷ đồng doanh thu, tương đương 52% tổng doanh thu bán điện.
Trong khi đó, các nhà máy điện mặt trời và hệ thống điện mặt trời áp mái phát 219 triệu kWh, đóng góp khoảng 504 tỷ đồng doanh thu, tương ứng 36% sản lượng và 38% doanh thu điện.
Mảng thủy điện đạt sản lượng 75 triệu kWh, mang về khoảng 132 tỷ đồng doanh thu, chiếm 12% sản lượng và 10% doanh thu bán điện.
Hiện Điện Gia Lai sở hữu trực tiếp và gián tiếp sở hữu 23 nhà máy, trong đó 12 nhà máy thủy điện với tổng công suất 81 MW, 6 nhà máy điện mặt trời 309 MWp, 5 nhà máy điện gió công suất 260 MW và 34 hệ thống điện áp mái với công suất 32 MWp.
