Trong vòng 6 tháng đầu năm 2016, doanh thu từ hoạt động bán hàng đa cấp đạt khoảng 4000 tỷ đồng. Tuy nhiên, Bộ Công thương cho biết, các doanh nghiệp bán hàng đa cấp này chỉ chi trả tiền hoa hồng và các lợi ích kinh tế khác chỉ với số tiền 712 tỷ đồng cho người tham gia (chiếm 17% so với doanh thu).
Số lượng người tham gia bán hàng đa cấp đang hoạt động 6 tháng đầu năm 2016 là khoảng 500.000 người (giảm 57% so với cùng kỳ năm 2015). Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này nộp các loại thuế với tổng số tiền là 452 tỷ đồng. Các mặt hàng kinh doanh theo phương thức đa cấp chủ yếu là: thực phẩm chức năng (chiếm 51,27%), mỹ phẩm (31,65%), đồ gia dụng (12,23%).
Cục Quản lý Cạnh tranh nhận định, thời gian qua, hoạt động bán hàng đa cấp có nhiều biến tướng, ảnh hưởng đến người dân tham gia mạng lưới. Các vi phạm phổ biến, gồm các vi phạm của các doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động BHĐC; vi phạm của các doanh nghiệp tuy có bán hàng theo phương thức đa cấp nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động hoặc sử dụng phương thức đa cấp để kinh doanh dịch vụ hoặc huy động tài chính.
Tính đến 11/2016, Bộ Công thương đã “xóa sổ” 25 công ty đa cấp. Hiện tại, số lượng các công ty đa cấp đang hoạt động là 42 so với 67 công ty hoạt động trong năm 2015. Trong số 25 công ty này có 14 công ty bị thu hồi giấy phép, 11 doanh nghiệp tạm dừng và chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp.
Đáng chú ý, một số trường hợp công ty bán hàng đa cấp đã có nhiều sai phạm dẫn đến bị xem xét xử lý hình sự như các vụ việc: Golden Rock, Colyny Invest, Diamound Holiday, MB24, Tâm mặt trời…
Nguy hiểm hơn, do hoạt động bán hàng đa cấp diễn ra trên cơ sở phương thức truyền miệng và không có địa điểm cố định nên công tác quản lý và phối hợp giữa cơ quan quản lý ở trung ương và địa phương gặp nhiều khó khăn và chưa thực sự chặt chẽ, hiệu quả.
Từ tháng 6/2015 đến tháng 11/2016, Bộ Công Thương đã kiểm tra, khởi xướng điều tra 65 vụ việc đối với các Công ty bán hàng đa cấp, xử phạt 64 trường hợp với tổng tiền phạt là 11 tỷ đồng. Bộ Công Thương đã tiến hành thu hồi giấy chứng nhận và chấm dứt, tạm ngừng hoạt động bán hàng đa cấp đối với 25 doanh nghiệp.
Theo số liệu báo cáo của địa phương, từ đầu năm 2016 đến nay, 38/57 Sở Công Thương đã tổ chức Đoàn kiểm tra liên ngành để tiến hành kiểm tra các doanh nghiệp BHĐC hoạt động trên địa bàn. Đã có 37 Sở Công Thương ra quyết định xử phạt 21 doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động BHĐC với 65 trường hợp vi phạm với số tiền phạt là gần 4 tỷ đồng.
Dự kiến trong năm 2017, Bộ Công Thương sẽ triển khai sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các Nghị định của Chính phủ về xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động bán hàng đa cấp. Bộ Công Thương cũng sẽ tiếp tục theo dõi, kiến nghị cơ quan chủ trì nghiên cứu, bổ sung quy định về tội phạm liên quan đến hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp vào Bộ luật hình sự 2015. Bên cạnh đó, sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan liên quan tăng cường công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra hoạt động BHĐC trên toàn quốc.
