Năm 2025 chứng kiến sự bứt phá rõ rệt của nhiều doanh nghiệp điện trên sàn chứng khoán, trong bối cảnh phụ tải toàn quốc phục hồi và cơ cấu huy động thay đổi mạnh so với hai năm trước. Báo cáo tài chính quý 4/2025 cho thấy loạt doanh nghiệp chủ lực đồng loạt tăng trưởng, phản ánh sự cải thiện đồng thời từ sản lượng, chi phí và các yếu tố kỹ thuật đặc thù của ngành.
Trên mặt bằng toàn thị trường, lợi nhuận nhóm điện vượt trội so với hầu hết các ngành khác. Trong khi nhiều lĩnh vực trọng yếu tiếp tục chịu sức ép từ lãi suất, chi phí tài chính và sức cầu yếu, ngành điện đi theo một quỹ đạo hoàn toàn khác, trở thành một trong những nhóm tăng trưởng mạnh nhất năm 2025.
So với các ngành hưởng lợi chu kỳ như thép, phân bón hay logistics, vốn biến động mạnh theo giá hàng hóa, nhóm điện không chỉ tăng trưởng cao mà còn giữ được tính ổn định nhờ hợp đồng PPA, mức huy động ổn định và cơ chế điều tiết thị trường điện. Mức tăng trưởng vượt trội này đưa ngành điện vào nhóm có hiệu suất sinh lời tốt nhất năm 2025, vượt xa mức tăng chung của VN-Index và phần lớn các nhóm ngành vốn hóa lớn.
Nhiệt điện Nhơn Trạch 2 (NT2) là cái tên nổi bật nhất. Theo báo cáo SSI Research, lợi nhuận sau thuế năm 2025 của NT2 đạt 1.000 tỷ đồng, tăng tới 1.106% so với năm 2024. Đây là mức tăng trưởng hiếm gặp trong ngành điện và đến từ ba yếu tố chính: sản lượng hợp đồng tăng mạnh nhờ tình trạng cung cấp khí ổn định hơn, giá khí đầu vào giảm khoảng 4%, và khoản thu bất thường 110 tỷ đồng từ dịch vụ môi trường rừng được ghi nhận trong năm. Bước ngoặt lớn nhất diễn ra từ quý 4/2025, khi phần lớn tài sản của NT2 đã khấu hao hết, giúp biên lợi nhuận cải thiện rõ rệt và tạo nền tảng để lợi nhuận năm 2026 tiếp tục tăng.
Trong nhóm thủy điện, Sông Ba Hạ (SBH) là doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ điều kiện thủy văn thuận lợi trong quý cuối năm. Lợi nhuận sau thuế Q4/2025 đạt 278,8 tỷ đồng, tăng 76,86% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng thương phẩm tăng 85%, kéo doanh thu tăng hơn 91% trong khi chi phí chỉ tăng ở mức thấp hơn nhiều, tạo nên mức biên lợi nhuận vượt trội hiếm thấy trong nhiều năm trở lại đây.
Nhiệt điện Hải Phòng (HND) có một quý kinh doanh đầy tính bước ngoặt. Từ mức lỗ 163 tỷ đồng của quý 4/2024, doanh nghiệp đã chuyển sang lãi 28,7 tỷ đồng trong quý 4/2025. Yếu tố mang tính quyết định là việc EVN chấp thuận thanh toán khoản chênh lệch tỷ giá 380 tỷ đồng phát sinh trong giai đoạn 2019–2021. Cùng với đó, giá vốn giảm mạnh nhờ sản lượng thấp hơn và chi phí nhiên liệu được tối ưu hóa, giúp HND đóng năm 2025 với kết quả tích cực hiếm thấy trong vài kỳ gần đây.
Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong hệ thống điện miền Bắc. Lợi nhuận sau thuế quý 4/2025 đạt 655 tỷ đồng, tăng 323% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu quý tăng mạnh lên 2.953 tỷ đồng cho thấy mức độ huy động rất cao đối với nguồn nhiệt điện than trong bối cảnh phụ tải tăng và thủy điện một số khu vực giảm sản lượng. Chi phí tài chính và khấu hao ổn định, giúp lợi nhuận của QTP đạt mức tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm nhiệt điện than.
Nhìn tổng thể, năm 2025 cho thấy một bức tranh ngành điện đầy tích cực: thủy điện tăng mạnh nhờ thủy văn thuận lợi, nhiệt điện khí phục hồi nhờ giá khí giảm và nhiệt điện than tiếp tục được huy động cao để đảm bảo phụ tải. Các khoản thu bất thường cũng góp phần tạo nên kết quả vượt kỳ vọng, củng cố tình hình tài chính của nhiều doanh nghiệp trước giai đoạn nhu cầu điện tăng nhanh từ 2026 trở đi.
Theo dự báo của IEA, nhu cầu điện của Việt Nam có thể tăng gấp đôi trước năm 2030 và tăng tới năm lần vào năm 2050. Đây là mức tăng mang tính cơ cấu và đặt áp lực rất lớn lên toàn bộ hệ thống truyền tải, cung ứng và điều độ, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài khi phụ tải tăng đột biến. Bộ Công Thương và EVN đã xây dựng các kịch bản cung ứng cho năm 2026 với mức tăng phụ tải dự kiến từ 10–15%, cho thấy quy mô mở rộng nhanh của nhu cầu tiêu thụ. Tuy nhiên, theo đánh giá của IEA, chính giai đoạn áp lực này cũng là cơ hội để Việt Nam tái thiết kế mô hình điện quốc gia theo hướng phát thải thấp, hiện đại và bền vững hơn.
Như vậy có thể thấy Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn để tận dụng chu kỳ chuyển dịch này. Với tiềm năng gió và mặt trời thuộc nhóm cao nhất châu Á, tốc độ phát triển năng lượng tái tạo nằm trong nhóm nhanh nhất ASEAN, môi trường đầu tư ngày càng hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế... và quy mô thị trường đủ lớn để triển khai các công nghệ điện mới từ lưới thông minh, lưu trữ năng lượng đến nguồn điện linh hoạt.
Đây là những nền tảng quan trọng để ngành điện Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu tăng trưởng nhanh trong thập kỷ tới mà còn hướng tới mô hình phát triển bền vững, cạnh tranh và đủ sức hỗ trợ quá trình công nghiệp hóa đang diễn ra mạnh mẽ.
