Bộ Tài chính Mỹ, ngày 14/1/2020 vừa qua, đã ban hành Báo cáo về “Chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại lớn của Mỹ”. Đây là báo cáo mang tính bán niên, được đệ trình lên Quốc hội Mỹ một năm hai lần.
Theo báo cáo này, có 10 nước nằm trong danh sách theo dõi (Monitoring List) của Mỹ về thao túng tiền tệ bao gồm: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Ý, Ireland, Singapore, Malasia, Việt Nam (đã ở trong danh sách theo dõi kể từ báo cáo vào 5/2019) và 1 quốc gia mới được thêm vào trong kỳ báo cáo lần này là Thụy Sỹ.
Trong bản tin thị trường được phát hành cùng ngày, BVSC cho biết, xét theo đánh giá của Mỹ trong vòng 4 quý tính đến 6/2019, Việt Nam mới chỉ vi phạm tiêu chí đầu tiên là có thặng dư thương mại với Mỹ vượt 20 tỷ USD (con số thực tế là 47 tỷ USD).
Còn thặng dư tài khoản vãng lai của Việt Nam mới chỉ đạt 1,7% GDP trong khi mua ròng ngoại tệ cũng mới chỉ đạt 0,8% GDP (chưa vi phạm tiêu chí 2% GDP).
BVSC cho hay, Bộ Tài chính Mỹ cũng đánh giá việc mua vào ngoại tệ của Việt Nam là có cơ sở hợp lý khi nhằm mục đích tăng dự trữ ngoại hối – vốn được đánh giá còn ở mức thấp. Sự can thiệp của NHNN cũng mang tính hai chiều, có mua và có bán và việc bán ra USD là nhằm mục đích chống lại đà giảm giá của VND trong nửa cuối năm 2018.
BVSC nhấn mạnh các đánh giá trong báo cáo tháng 1 của Bộ Tài chính Mỹ dựa trên dữ liệu 4 quý tính đến 6/2019. Còn kể từ tháng 6/2019, theo ước tính của BVSC, NHNN đã mua được một lượng lớn ngoại tệ (ước tính hơn 10 tỷ USD) và đã vượt mốc 2% GDP.
“Do đó, rủi ro Việt Nam bị chính quyền Trump “để mắt” tới vẫn chưa thể được loại bỏ hoàn toàn trong thời gian tới” - BVSC đánh giá.
| Các tiêu chí để Mỹ xem xét gắn mác thao túng tiền tệ bao gồm: (i) Thặng dư thương mại hàng hóa song phương với Mỹ ít nhất 20 tỷ USD; (ii) Thặng dư cán cân vãng lai tương đương ít nhất 2% GDP; (iii) Can thiệp một chiều và kéo dài trên thị trường ngoại tệ, thể hiện qua việc mua ròng ngoại tệ trong ít nhất 6 tháng trên giai đoạn 12 tháng với tổng lượng ngoại tệ mua ròng tương đương ít nhất 2% GDP trong giai đoạn 12 tháng. |
Trong khoảng thời gian này, các số liệu sẽ còn tiếp tục thay đổi và cũng là cơ hội để phía Việt Nam tăng cường đối thoại với Mỹ nhằm giảm bớt rủi ro Việt Nam bị Mỹ dán mác thao túng tiền tệ.
Tại Báo cáo tháng 5/2019, lần đầu tiên Việt Nam trở thành một trong 9 quốc gia nằm trong danh sách giám sát do đáp ứng hai tiêu chí về thặng dư thương mại song phương với Hoa Kỳ và thặng dư cán cân vãng lai.
Tuy nhiên, trong báo cáo tháng 1/2020, Việt Nam chỉ còn “vướng” một tiêu chí về thặng dư thương mại song phương với Mỹ (được ghi nhận ở mức 47 tỷ USD).
Chiều ngày 14/1/2020, NHNN cũng phát đi thông cáo cho biết sẽ tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để trao đổi, làm việc về các vấn đề mà BTC Hoa Kỳ quan tâm trên tinh thần hợp tác.
Ngoài ra, so với các báo cáo trước, Trung Quốc đã không còn bị Mỹ đánh giá là thao túng tiền tệ như động thái đưa ra hồi tháng 8/2019.
Theo đánh giá của Bộ tài chính Mỹ, trong quá trình đàm phán cho thỏa thuận thương mại bước 1, Trung Quốc đã có những cam kết không phá giá mạnh đồng NDT cũng như không sử dụng tỷ giá như một công cụ để đạt được lợi thế thương mại.
Dựa trên cơ sở đó, Mỹ cũng không còn coi Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ nhưng nước này vẫn sẽ ở trong danh sách theo dõi của Mỹ./.
