Gần đây, NHNN đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.
Trước một số thông tin cho rằng dự thảo đưa khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên hay lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát phòng, chống rửa tiền, NHNN cho biết cách hiểu này chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của dự thảo.
Theo NHNN, đối tượng giám sát theo dự thảo là các đối tượng báo cáo như tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán... Đây là các pháp nhân thuộc phạm vi quản lý, không phải cá nhân khách hàng hay cá nhân lãnh đạo ngân hàng.
Dự thảo quy định việc thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành và kiểm soát tại tổ chức được giám sát. Trong đó có thông tin về Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban kiểm soát, tỷ lệ sở hữu, cổ đông lớn, quy mô vốn...
NHNN cho biết đây là những thông tin các ngân hàng đã có trách nhiệm báo cáo theo quy định hiện hành, trong đó có Thông tư 08/2022, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán. Các thông tin này phục vụ việc giám sát, đánh giá tổng thể về cơ cấu quản trị, quy mô và hoạt động của tổ chức tín dụng.
Một nội dung khác được NHNN làm rõ là việc dự thảo yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo số lượng khách hàng theo một số nhóm.
Theo đó, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, phân loại theo các đặc điểm như khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách hàng VIP hoặc khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong một số lĩnh vực.
Các lĩnh vực được đề cập gồm cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, kinh doanh bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức...
NHNN cho biết việc thu thập, phân loại các dữ liệu này nhằm tạo đầu vào cho quá trình phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của tổ chức tín dụng.
Việc một khách hàng thuộc một trong các nhóm được thống kê không đồng nghĩa với việc người đó trở thành đối tượng giám sát riêng hoặc mặc định có rủi ro, vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền.
Cách thu thập và phân loại thông tin được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận và các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), theo NHNN.
NHNN cũng khẳng định dự thảo Thông tư không mở rộng thêm đối tượng báo cáo hoặc đối tượng giám sát so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.
Dự thảo tập trung quy định trình tự, thủ tục nghiệp vụ để NHNN thực hiện giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý.
Theo cơ quan này, thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan được thu thập như dữ liệu đầu vào để đánh giá rủi ro tổng thể của tổ chức báo cáo. Việc thu thập thông tin không đồng nghĩa các chủ thể này trở thành đối tượng giám sát riêng.
NHNN cho rằng cách diễn giải theo hướng dự thảo "mở rộng đối tượng từ lãnh đạo ngân hàng đến khách VIP" có thể dẫn tới cách hiểu rằng lãnh đạo ngân hàng hoặc người gửi tiền nhiều tiền mặc nhiên thuộc nhóm có nguy cơ tội phạm. Cơ quan này nhấn mạnh đây không phải mục tiêu hay nội dung của dự thảo.
