Thị trường xe điện Việt Nam nóng lên từng ngày khi Tesla của tỷ phú Elon Musk chọn Việt Nam làm điểm đến tiếp theo, Tasco Auto lên kế hoạch phát triển năng lực sản xuất, lắp ráp xe thuần điện và năng lượng mới, cựu lãnh đạo Green SM khởi nghiệp xe điện...
Ông Nguyễn Văn Thanh lập hãng xe điện sau 3 tháng rời Green SM
Giữa tháng 6, ông Nguyễn Văn Thanh rời vị trí Tổng giám đốc CTCP Di chuyển Xanh và Thông minh GSM (Green SM) sau 3 năm ngồi “ghế nóng”. Sự ra đi của vị lãnh đạo gây nhiều chú ý vì ông Thanh là người xây dựng Green SM từ những ngày đầu khi dự án còn nằm trên giấy.
Thời điểm chia tay hãng taxi của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, ông Thanh cho biết mình rời đi vì cần dành thời gian cho các vấn đề cá nhân, gia đình cũng như những kế hoạch mới trong tương lai. Và một trong những “kế hoạch” được ông Thanh nhắc đến chính là AVES.
Vào ngày 9/9, CTCP Công nghệ và Năng lượng xanh AVES (AVES) được thành lập với vốn điều lệ 30 tỷ đồng. Ông Thanh chính là cổ đông lớn nhất của công ty khi nắm 85% vốn điều lệ.
Một cổ đông đáng chú ý khác là Lê Hoàng Long, người từng là Tổng giám đốc điều hành Công ty Xe điện toàn cầu Pega (tiền thân là Hkbike) và Phó tổng giám đốc phụ trách kinh doanh xe máy điện VinFast.
Tại AVES, ông Long đảm nhiệm vị trí Giám đốc khối thương mại và nắm trong tay 10% vốn điều lệ của công ty.
Theo tuyên bố của AVES, công ty định hướng phát triển ba lĩnh vực gồm xe điện thông minh, năng lượng tái tạo và thiết bị IoT. Trong đó, phương tiện điện sẽ được thương mại hóa trước với hai dòng sản phẩm đầu tiên là xe máy điện và xe đạp điện, dự kiến ra mắt vào mùa hè năm 2027.
Tesla của tỷ phú Elon Musk tiến vào thị trường Việt Nam
Sau đó hai ngày (11/9/2026), hãng xe điện Tesla của tỷ phú Elon Musk chính thức gia nhập thị trường Việt Nam với động thái đầu tiên là thành lập Công ty TNHH Tesla Motors Việt Nam. "Động thái này đánh dấu việc Tesla chính thức gia nhập một trong những thị trường xe điện tăng trưởng nhanh nhất thế giới", Reuters đưa ra nhận định tại thời điểm đó.
Theo bản đăng ký, công ty có mức vốn điều lệ hơn 77 tỷ đồng, đặt trụ sở chính tại tòa nhà Mê Linh Point Tower (TP.HCM) với ngành nghề kinh doanh chính là bán buôn ô tô và xe có động cơ.
Tesla Motors Việt Nam có 3 người đại diện theo pháp luật. Ông David Jon Feinstein giữ chức Chủ tịch công ty, còn bà Isabel Ching Fan là Tổng giám đốc. Cả 2 đều có quốc tịch Mỹ, từng giữ nhiều chức vụ cấp cao tại Tesla ở thị trường nước ngoài. Người đại diện còn lại là ông Nguyễn Mạnh Hùng (sinh năm 1983) ở TP.HCM.
Tesla là hãng xe điện được thành lập năm 2003, có trụ sở chính tại Mỹ. Tỷ phú Elon Musk giữ vai trò CEO Tesla từ 2008 đến nay.
Có thể thấy thành lập pháp nhân tại Việt Nam là bước pháp lý đầu tiên để Tesla chính thức hoạt động và kinh doanh tại thị trường Việt Nam.
Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện các hoạt động như nhập khẩu hàng hóa, ký hợp đồng phân phối với đối tác hoặc trực tiếp bán sản phẩm dưới danh nghĩa chính hãng.
Trước đó, một công ty khác của tỷ phú Elon Musk là SpaceX cũng thành lập pháp nhân tại Việt Nam với tên đầy đủ Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam, hoạt động chính trong lĩnh vực viễn thông vệ tinh. Hồi tháng 2, họ được cấp phép cung cấp dịch vụ viễn thông vệ tinh và tháng 8 bắt đầu bán Internet vệ tinh ở Việt Nam với giá từ 1,13 triệu đồng một tháng.
Những cái “bắt tay” chiến lược
Không đứng ngoài cuộc đua, sau đó không lâu, Tasco Auto - đơn vị thành viên của Tasco cho biết đã hoàn thiện giao dịch mua lại cổ phần của Công ty TNHH Vĩnh Phát Motors (VM Motors). Bước đi này nhằm phát triển năng lực sản xuất, lắp ráp các dòng xe thương mại, xe tải, xe van, xe chuyên dùng, tập trung 100% cho xe thuần điện và năng lượng mới.
Trong giai đoạn tiếp theo, Tasco Auto và VM Motors dự kiến tập trung vào nâng cấp năng lực lắp ráp và kiểm định cho xe điện, bao gồm hệ thống pin, truyền động điện, an toàn điện cao áp và đào tạo kỹ thuật viên, hướng tới lô sản phẩm đầu tiên trong năm 2027. Nghiên cứu hợp tác phát triển thương hiệu riêng cho dòng xe thương mại năng lượng mới.
Trước Tasco Auto, một doanh nghiệp đến từ Huế là Kim Long Motor đã cho ra mắt KIMLONG K9KEV với giá bán 2,777 tỷ đồng. Đây là mẫu xe đầu kéo điện thương hiệu Việt đầu tiên sản xuất trong nước.
Có thể thấy, xe điện không chỉ “miếng bánh” hấp dẫn nhà đầu tư trong nước khi mới đây, Chery - tập đoàn sản xuất ô tô lớn của Trung bắt tay với Tập đoàn Geleximco xây dựng nhà máy lắp ráp xe tại Thái Bình (nay là Hưng Yên).
Theo kế hoạch, nhà máy xe năng lượng mới Omoda & Jaecoo đặt tại Thái Bình, công suất 200.000 xe mỗi năm. Việc xây dựng nhà máy thực hiện theo ba giai đoạn, tổng vốn đầu tư ước tính hơn 800 triệu USD.
Trước đó, Geely, một “ông lớn” ô tô lớn ở Trung Quốc đã ký kết liên doanh với Tasco triển khai dự án lắp ráp tại Thái Bình (nay là Hưng Yên).
Không khó để lý giải sức hút của Việt Nam đối với các tập đoàn ô tô toàn cầu. Trong tháng 8, riêng hãng xe nội địa VinFast bàn giao hơn 20.00 ô tô điện tại Việt Nam, nâng tổng doanh số từ đầu năm lên hơn 154.000 xe.
Theo thống kê, từ tháng 9/2024 đến nay, VinFast đã có 24 tháng giữ ngôi vị bán chạy nhất thị trường trong nước, giúp thị phần ôtô điện ngày càng tăng. Năm ngoái, VinFast bán hơn 175.000 xe, là mức cao nhất một hãng xe thiết lập được sau khoảng 30 năm thành hình của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.
Doanh nghiệp nội có cần thêm “bệ đỡ”?
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) nhìn nhận thị trường xe điện ngày càng thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Đây là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực công nghiệp và mở rộng lợi ích cho người tiêu dùng.
Việc Tesla thành lập pháp nhân tại Việt Nam, cùng các kế hoạch hợp tác, đầu tư của Geely, Chery cho thấy sức hấp dẫn của thị trường.
"Những nỗ lực tiên phong của VinFast và sự tham gia của các doanh nghiệp Việt góp phần tạo dựng nền tảng thị trường, khơi dậy tinh thần đổi mới và mở rộng hệ sinh thái. Sự hiện diện của các thương hiệu quốc tế có thể bổ sung nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm, thúc đẩy chất lượng sản phẩm, dịch vụ", ông Huy nói.
Vì vậy, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước là cần thiết, với định hướng bồi đắp năng lực cạnh tranh lâu dài. Mục tiêu cần gắn kết sự trưởng thành của doanh nghiệp Việt với phát triển công nghiệp, hiệu quả chuyển đổi xanh và lợi ích người tiêu dùng.
Trọng tâm trước hết là nghiên cứu, phát triển sản phẩm, thử nghiệm, kiểm định và đào tạo nhân lực. Các cơ sở kỹ thuật dùng chung, chương trình hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo có thể giúp giảm chi phí, nâng chất lượng và lan tỏa tri thức. Hỗ trợ quản trị, chiến lược thị trường và dịch vụ sau bán cũng cần được chú trọng.
Đồng thời, cần tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế. Kết nối nên đi từ nhu cầu mua hàng, hướng dẫn tiêu chuẩn đến đơn hàng thử nghiệm và hợp đồng thực hiện. Qua đó, doanh nghiệp nhỏ có cơ hội tích lũy năng lực, từng bước trở thành nhà cung cấp đáng tin cậy.
Bên cạnh đó, nguồn tài trợ cần phù hợp với từng hoạt động. Nghiên cứu, đổi mới cần thêm vốn chủ sở hữu và quỹ đầu tư; sản xuất có hợp đồng, dòng tiền rõ có thể tiếp cận tín dụng, tài trợ chuỗi cung ứng. Hỗ trợ nên có tiêu chí minh bạch, thời hạn và đánh giá kết quả, phù hợp với pháp luật, cam kết quốc tế.
“Hạ tầng sạc cần được phát triển đồng bộ với điện lực, giao thông và bãi đỗ. Thủ tục thuận tiện, tiêu chuẩn an toàn và cơ chế hợp tác hợp lý sẽ khuyến khích đầu tư bền vững. Bảo hành, sửa chữa và trách nhiệm xử lý pin cần được quan tâm để củng cố niềm tin thị trường”, ông Huy nhìn nhận.
Theo chuyên gia, môi trường ổn định, cởi mở và có khả năng nuôi dưỡng đổi mới sẽ giúp doanh nghiệp Việt phát huy lợi thế, đồng thời thu hút hợp tác quốc tế chất lượng. Giá trị lâu dài của làn sóng xe điện sẽ thể hiện ở năng lực công nghiệp được nâng lên, việc làm có chất lượng và những đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.
